CULTURA - A CIDADE DA CULTURA DE GALICIA

Este proxecto, iniciado en 1999 pola Xunta de Galicia, pretende construír unha serie de centros integrados e agrupados dedicados á conservación, producción, exhibición e consumo cultural, dotados do máis avanzado nivel tecnolóxico para aproveita-las inmensas posibilidades da sociedade da información.

Estes centros servirán como lugares de estudio e investigación, foros de debate e exposición das mostras máis representativas do sector artístico, ó tempo que acollerán congresos, seminarios, conferencias e proxeccións, empregando as técnicas e soportes máis modernos.

A proposta elixida foi a presentada polo arquitecto norteamericano Peter Eisenman ó concurso internacional de arquitectura convocado pola Xunta de Galicia no ano 1999, pola súa singularidade conceptual e plástica, e pola súa excepcional sintonía co lugar.

Santiago de Compostela é a cidade elixida para acolle-la Cidade da Cultura pola súa significación como centro cultural de transcendencia europea e universal, meta do vello continente, cidade universitaria, capital administrativa e política de Galicia e eixe neurálxico de comunicacións. Situarase no Monte Gaiás, pequeno outeiro ó leste de Santiago cunha superficie aproximada de 70 hectáreas, nun ámbito de singulares valores paisaxísticos que constitúe un excepcional miradoiro sobre a cidade. Este monte está bordeado ó oeste polo río Sar e ó leste pola autoestrada A-9, que será o principal acceso ó complexo. A Cidade disporá dos seguintes equipamentos:

Biblioteca e Hemeroteca de Galicia

Cada un dos edificios ocupará unha superficie próxima ós 14.000 m2. Acollerán o rico patrimonio bibliográfico e hemerográfico de Galicia, prestando especial atención á recuperación dos fondos dispersos en institucións culturais e entidades públicas e tódalas doazóns e legados de arquivos e bibliotecas de personalidades da cultura galega.

Na actualidade, o proceso de adquisición de fondos que levan a cabo a Fundación Cidade da Cultura de Galicia e a Consellería de Cultura permite dispoñer xa de valiosa documentación. Así mesmo, estase procedendo a dixitalizar outros moitos fondos dispersos en universidades, institucións culturais, particulares, etc., o que permitirá a súa consulta e difusión a través dos máis avanzados sistemas informáticos.

Ademais realizaranse edicións de productos bibliográficos sobre temas e autores galegos e elaboraranse o Catálogo colectivo do patrimonio bibliográfico galego e o Catálogo colectivo de fondos modernos.

Por último, a Biblioteca e a Hemeroteca serán unha resposta de vangarda na súa concepción, non só dende o deseño arquitectónico, senón tamén na utilización dos máis modernos sistemas de almacenamento, busca e transmisión de datos. A biblioteca e a hemeroteca virtuais permitirán ó visitante acceder mediante sistemas informáticos á consulta dos seus propios fondos documentais así como dos das distintas bibliotecas galegas, nacionais ou estranxeiras.

O edificio proxectado por Eisenman para a Biblioteca concilia o monumental da súa escala cun deseño humanizado á medida dos usuarios. Levantarase en seis plantas cunha altura total de 42 m e contará con diferentes salas de lectura e de investigadores cunha superficie superior a 2.500 m2; disporá ademais dun depósito central de libros con capacidade para máis dun millón de volumes. Incorporará áreas expositivas de libros de interese, un auditorio e seminarios para cumprir coa súa función formativa.

A Hemeroteca, iniciada en setembro de 2002, contará con máis de 1.400 m2 destinados a salas de lectura e 1.200 m2 de áreas de depósito. Os espacios para recepción e catalogación e para os equipamentos de microfilmación e dixitalización completarán o recinto.

Museo da Historia de Galicia

Este centro recollerá a síntese da historia de Galicia, converténdose nun museo de museos sen competir con outros centros xa existentes no país.

Rompendo con concepcións tradicionais, o plan deste museo baséase en novos conceptos e técnicas expositivas. Búscase un espacio didáctico-interactivo no que prime a participación dos visitantes, aplicando as últimas tecnoloxías audiovisuais e informáticas. O museo debe achegar tamén unha nova forma de narrar para transmitir coñecementos de maneira dinámica, mediante a reproducción de ambientes tanxibles ou de realidade virtual, con feitos e monumentos significativos que cambien cada certo tempo na historia, con textos de interese, con mapas históricos e xeográficos, etc. Tamén será un espacio de sensacións: a vista, sentido esencial de comprensión, completarase co oído, o tacto e mesmo co olfacto.

O proxecto museolóxico incorpora salas permanentes de profundo carácter interactivo nas que se expoña a historia galega secuenciada a través de cinco épocas distintas: os primeiros asentamentos e o mundo celta; a Galicia romana; a Idade Media; a Idade Moderna e a Idade Contemporánea. Nestas salas, ademais de exhibir de forma temática artefactos históricos e o seu contorno, ofrecerase a posibilidade de explorar interactivamente eventos históricos significativos, obxectos de cada época, etc., aplicando as tecnoloxías informáticas e da comunicación máis novidosas.

Ademais disporanse salas de exposicións temporais e versátiles, de importancia vital, pois nelas estarán presentes obras e obxectos reais procedentes de distintos museos de Galicia.

Deste xeito, este centro pretende ser un complemento das extensas coleccións e museos que se atopan ben consolidados na comunidade autónoma.

Edifico de novas tecnoloxías

O plan xeral do edificio pretende achegar á sociedade o coñecemento e uso das posibilidades que ofrecen as novas tecnoloxías audiovisuais e da comunicación, así como mostra-la sociedade e cultura galegas dende un punto de vista innovador e de futuro. Este edificio estará integrado por tres áreas interrelacionadas entre si:

- Área dedicada ó traballo, arquivo, investigación e restauración. O rico patrimonio audiovisual galego integrarase nun centro de arquivo e exposición fotográfica co Banco de fotos históricas e actuais de Galicia. Ademais, o proxecto “Galicia Imaxe” permitirá preservar, actualizar e difundir de forma innovadora, en todo o mundo, a imaxe e o son de Galicia ó longo da historia, creando un gran arquivo de imaxe, voz e música, en calquera soporte e dotándoo dos medios técnicos de documentación sonora, visionado, selección, montaxe e distribución máis innovadores. Deste xeito potenciarase a conservación do patrimonio audiovisual coa catalogación e estudio de obras, restauración de películas, adquisición de fondos, etc.

- Área de novas tecnoloxías destinada ó ocio. Contará cun cine dinámico, salas de proxección 2D en proxección plana e esférica e 3D, salas de experimentación en multimedia e videoxogos, simuladores de realidade virtual, etc.

- Área expositiva. Nela terán cabida as exposicións sometidas a unha renovación permanente de contidos como “Galiciadixital” ou “O Camiño de Santiago virtual”. Esta ampla zona pretende ser un escaparate que proxecte o máis vangardista no campo do audiovisual e contidos multimedia realizado polas empresas galegas, así como por multinacionais tecnolóxicas.

Teatro da música

Entre as principais achegas da Cidade da Cultura está a construcción dun teatro que acollerá as grandes representacións de ópera. Galicia non dispón na actualidade dun marco idóneo para gozar deste xénero. O escenario en cruz de case 2000 m2 e o resto de instalacións posibilitarán a presencia dos grandes espectáculos operísticos das compañías internacionais e permitirán albergar concertos sinfónicos, musicais, ballet, etc., ademais de facer posible a realización de produccións propias.

Este teatro contará cunha superficie superior a 25.000 m2, en sete plantas, cunha altura total de 50 m. Xunto co auditorio principal con capacidade para 1.550 persoas e un foxo de orquestra para 107 músicos, existirá un auditorio secundario con capacidade para 450 espectadores.

Edificio de servicios centrais e administración

A Cidade complétase coa dotación dos equipamentos necesarios para conseguir un lugar propicio para o estudio, a investigación, o traballo e a difusión e promoción da cultura galegas. O edificio de Servicios Centrais, con máis de 7.500 m2, ademais de incluí-los servicios administrativos de todo o complexo, disporá de salas de conferencias e multiúsos cos máis modernos medios de traducción e gravación simultánea para reunións e conferencias.

Bosque da Cidade da Cultura

Será o maior espacio forestal que rodee un complexo cultural destas características, converténdose nun área lúdica e natural de grande interese paisaxístico e ambiental. Na zona existen formacións da paisaxe agraria tradicional, como bancais, que serán conservadas, integrándose nunha masa forestal de especies frondosas atlánticas, respectando e preservando as áreas vexetais con especies autóctonas e incorporando áreas de sendeirismo e ocio.

Torres en memoria de John Hejduk

Aínda que non formaban parte inicialmente do proxecto, Eisenman quixo render homenaxe ó arquitecto norteamericano John Hejduk, falecido en 2000, levantando as dúas torres de vidro e granito nas inmediacións da Hemeroteca. Este proxecto non é alleo á cidade de Santiago, xa que en 1992 se previra a súa instalación no parque de Belvís, para albergar actividades pedagóxicas complementarias ó xardín como “torres botánicas”.

Estas torres servirán de espacios de recepción e información da Cidade. A torre revestida de granito permitirá, por medio dos cilindros da súa parte posterior, a renovación de aire na galería subterránea de servicios e a saída de gases de combustión da central de caldeiras do complexo situada nas súas proximidades.